Giải ngân đầu tư công Nghệ An: Siết kỷ luật, loại bỏ nhà thầu yếu kém

Việc đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công Nghệ An đang trở thành nhiệm vụ cấp bách khi tỷ lệ thực hiện 4 tháng đầu năm 2026 chỉ đạt 13,54% dù nguồn vốn đã phân bổ đủ.

Tại hội nghị trực tuyến thúc đẩy đầu tư công năm 2026 kết nối tới 130 xã, phường, UBND tỉnh Nghệ An đã phơi bày một thực trạng đáng báo động: Nguồn lực tài chính đã sẵn sàng, nhưng “mạch máu” đầu tư lại đang bị tắc nghẽn nghiêm trọng.

Nghịch lý “vốn đủ nhưng tiến độ chậm” tại Nghệ An

Xét về con số, Nghệ An không thiếu vốn. Tổng kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026 được Thủ tướng Chính phủ giao là hơn 14.174 tỷ đồng. Sau khi tiết kiệm 5% ngân sách địa phương, số vốn thực tế còn hơn 13.763 tỷ đồng đã được phân bổ chi tiết đạt 100%. Thêm vào đó, tỉnh còn được phép giải ngân hơn 2.266 tỷ đồng vốn chuyển tiếp từ các năm trước.

Tuy nhiên, hiệu quả thực thi lại tỷ lệ nghịch với nguồn lực. Tính đến ngày ³⁰⁄₄, toàn tỉnh mới giải ngân khoảng 2.170 tỷ đồng, tương đương 13,54% kế hoạch. Đáng quan ngại hơn, riêng nguồn vốn của năm 2026 chỉ đạt 11,26% - một con số thấp hơn cùng kỳ năm trước và nằm dưới mức bình quân chung của cả nước.

Sự phân hóa trong năng lực triển khai diễn ra rất gay gắt. Trong khi 45 đơn vị nỗ lực đạt trên mức bình quân, thì vẫn còn tới 53 đơn vị “đứng yên” chưa giải ngân, bao gồm 11 sở, ngành và 42 địa phương cấp xã. Điều này cho thấy sự thiếu đồng bộ trong công tác điều hành tại cơ sở.

3 “điểm nghẽn” khiến dòng vốn đầu tư công bị tắc nghẽn

Theo phân tích chuyên môn, tình trạng ì ạch này không đến từ một nguyên nhân đơn lẻ mà là hệ quả của ba rào cản chính:

• Vướng mắc thủ tục: Nhiều dự án chuyển tiếp vẫn loay hoay trong các quy trình hành chính, chưa tìm được tiếng nói chung trong khâu phê duyệt.
• Áp lực quy mô: Các dự án khởi công mới thường có quy mô lớn, chiếm tỷ trọng vốn cao, đòi hỏi năng lực quản trị phức tạp hơn.
• Khủng hoảng vật liệu: Thị trường vật liệu xây dựng tăng giá phi mã cùng nguồn cung khan hiếm khiến nhiều nhà thầu rơi vào thế khó, buộc phải thi công cầm chừng để tránh thua lỗ.

Chiến lược “mạnh tay”: Loại bỏ nhà thầu yếu, siết trách nhiệm người đứng đầu

Nhận định điểm nghẽn hiện nay không còn nằm ở cơ chế hay vốn mà nằm ở năng lực tổ chức và tinh thần trách nhiệm, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải đã đưa ra những chỉ đạo quyết liệt nhằm lập lại kỷ cương.

Thanh lọc nhà thầu kém năng lực

Tỉnh sẽ không tiếp tục chấp nhận những đơn vị thi công hời hợt. Các nhà thầu yếu kém, thi công cầm chừng hoặc không đảm bảo năng lực sẽ đối mặt với các chế tài nghiêm khắc: cắt hợp đồng, công khai vi phạm và xem xét cấm tham gia đấu thầu từ 3 đến 5 năm. Đồng thời, các chủ đầu tư được yêu cầu đặt tiêu chí năng lực lên hàng đầu khi lựa chọn đối tác, thẩm định chặt chẽ hồ sơ để tránh tình trạng đội vốn hoặc kéo dài tiến độ.

Nhận tin mới nhất

Đăng ký để không bỏ lỡ tin nổi bật mỗi ngày.

Đăng ký

Gắn trách nhiệm giải ngân với đánh giá cán bộ

Một bước đi mang tính đột phá là việc đưa kết quả giải ngân thành tiêu chí cốt lõi để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của Bí thư cấp ủy và Chủ tịch UBND cấp xã. Đặc biệt, những địa phương có tỷ lệ giải ngân 0% sẽ phải kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm.

Trong đó, giải phóng mặt bằng được xác định là “khâu then chốt”. Lãnh đạo cấp xã phải trực tiếp chỉ đạo, không được “khoán trắng” cho bộ máy chuyên môn, coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm hàng đầu.

Tầm nhìn dài hạn để khơi thông nguồn lực phát triển

Để giải quyết bài toán căn cơ, Nghệ An đang đẩy nhanh hoàn thiện quy hoạch cấp xã theo địa giới hành chính mới trong quý III/2026. Đây là cơ sở quan trọng để triển khai đấu giá quyền sử dụng đất, từ đó tăng nguồn thu ngân sách và chủ động nguồn lực cho đầu tư phát triển bền vững.

Việc rà soát toàn diện nguồn cung vật liệu xây dựng cũng được triển khai đồng bộ để đảm bảo các dự án trọng điểm không bị gián đoạn.

Góc nhìn chuyên gia: Việc chuyển dịch từ quản lý theo cơ chế sang quản lý theo kết quả (KPIs) gắn với trách nhiệm cá nhân người đứng đầu là liều thuốc đặc trị cho căn bệnh ì ạch trong đầu tư công. Khi quyền lợi và uy tín của lãnh đạo gắn liền với tiến độ công trình, sự thay đổi sẽ diễn ra nhanh chóng và thực chất hơn.

Theo bạn, việc cấm thầu từ 3-5 năm có đủ sức răn đe các nhà thầu yếu kém hiện nay? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận hoặc theo dõi các bài phân tích kinh tế vùng tại website của chúng tôi.