Dự án rạch Xuyên Tâm: TP.HCM quyết liệt tháo gỡ 'nút thắt' mặt bằng

Dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm đang đứng trước áp lực lớn về tiến độ khi TP.HCM nỗ lực tháo gỡ các nút thắt trong công tác giải phóng mặt bằng trước ngày 20-5.

Việc nạo vét, cải tạo môi trường và xây dựng hạ tầng rạch Xuyên Tâm (kéo dài từ kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè đến sông Vàm Thuật) không chỉ đơn thuần là một công trình thủy lợi, mà còn là chiến lược trọng điểm trong lộ trình chỉnh trang đô thị, cải thiện cảnh quan và chống ngập cho TP.HCM. Dù ba gói thầu chủ chốt XL-01, XL-02 và XL-03 đã chính thức khởi công, nhưng thực tế triển khai đang gặp trở ngại nghiêm trọng do vướng mắc trong khâu bồi thường và di dời dân cư.

Thực trạng giải phóng mặt bằng: Con số báo động và bài toán ‘liền tuyến’

Theo dữ liệu từ Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM, tổng số trường hợp bị ảnh hưởng bởi dự án là 2.190, bao gồm 1.293 trường hợp ảnh hưởng toàn phần và 897 trường hợp ảnh hưởng một phần. Tính đến thời điểm hiện tại, tỷ lệ bàn giao mặt bằng chung chỉ đạt 48,86% (1.070/2.190 trường hợp).

Đi sâu vào chi tiết từng gói thầu, chúng ta thấy sự chênh lệch rõ rệt về tiến độ:

• Gói thầu XL-01: Là khu vực khó khăn nhất với 1.474 trường hợp bị ảnh hưởng, nhưng mới bàn giao 600 trường hợp (đạt 40,71%). Trong đó, phường Bình Thạnh đạt 45,95% và phường Gia Định đạt 37,05%.
• Gói thầu XL-02: Ảnh hưởng 572 trường hợp, đã bàn giao 332 trường hợp (đạt 58,04%). Phường Bình Lợi Trung đạt 60,66% và phường Bình Thạnh đạt 66,29%.
• Gói thầu XL-03: Ghi nhận kết quả khả quan nhất với ¹⁵⁰⁄₁₅₈ trường hợp đã bàn giao, đạt tỷ lệ 95%. Đặc biệt, phường An Nhơn đã hoàn thành 100% công tác bàn giao.

Một vấn đề nan giải mà chủ đầu tư nhấn mạnh là các mặt bằng đã bàn giao hiện nằm rải rác, không tạo thành một tuyến liên tục. Trong xây dựng hạ tầng, việc thiếu tính “liền tuyến” khiến máy móc không thể vận hành xuyên suốt, gây lãng phí nguồn lực và trực tiếp kéo dài thời gian hoàn thành dự án.

Những điểm nghẽn cụ thể cần tháo gỡ

Ngoài vấn đề di dời dân cư, dự án còn vướng 6 trường hợp (khoảng 100m) thuộc Khu dân cư Bình Hòa (phường Bình Lợi Trung) do Công ty TNHH MTV Đầu tư và Xây dựng Tân Thuận làm chủ đầu tư. Bên cạnh đó, việc di dời hệ thống hạ tầng kỹ thuật như điện, cấp nước, viễn thông cũng đang là một “ma trận” phức tạp cần sự phối hợp đa ngành.

Mệnh lệnh hành chính: Hoàn thành bàn giao trước 20-5

Trước tình hình cấp bách, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh đã đưa ra chỉ đạo quyết liệt, yêu cầu các đơn vị liên quan phải dứt điểm công tác giải phóng mặt bằng trước ngày 20-5. Đây được xem là “deadline” then chốt để cứu vãn tiến độ dự án.

Chi tiết phân công trách nhiệm như sau:

• UBND các phường Bình Thạnh, Gia Định, Bình Lợi Trung: Xử lý dứt điểm các trường hợp tồn đọng tại gói XL-01 và XL-02.
• UBND phường Bình Lợi Trung & Công ty Tân Thuận: Tập trung giải quyết 6 trường hợp tại Khu dân cư Bình Hòa (gói XL-03).
• Phối hợp liên phường (An Nhơn, Bình Lợi Trung, Bình Thạnh, Gia Định): Đẩy nhanh di dời hạ tầng kỹ thuật (điện, nước, viễn thông).
• Sở NN&PTNT TP.HCM: Đóng vai trò giám sát, đôn đốc và hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc pháp lý.

Ông Lê Anh Tú, Phó Giám đốc Sở NN&PTNT TP.HCM, nhấn mạnh rằng các địa phương cần rà soát kỹ khó khăn. Nếu vướng mắc vượt thẩm quyền, phải có văn bản gửi đúng sở, ngành chức năng hoặc trình Ban Chỉ đạo bồi thường, hỗ trợ, tái định cư Thành phố để giải quyết dứt điểm, tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm.

Góc nhìn chuyên gia: Bài học về giải phóng mặt bằng trong đô thị

Nhìn từ dự án rạch Xuyên Tâm, có thể thấy công tác giải phóng mặt bằng luôn là “điểm nghẽn” lớn nhất của các dự án hạ tầng tại TP.HCM. Việc tỷ lệ bàn giao đạt gần 50% nhưng không thể thi công nhanh do không liền tuyến cho thấy tầm quan trọng của việc quy hoạch đồng bộ và vận động cư dân theo cụm thay vì xử lý đơn lẻ.

Để dự án về đích đúng hạn, sự quyết liệt của chính quyền là điều kiện cần, nhưng sự đồng thuận của người dân và cơ chế bồi thường thỏa đáng mới là điều kiện đủ. Liệu mốc 20-5 có thực sự trở thành bước ngoặt giúp rạch Xuyên Tâm “thay da đổi thịt” hay sẽ tiếp tục là một bài toán khó cho thành phố?

Bạn đánh giá thế nào về tiến độ của các dự án chỉnh trang đô thị tại TP.HCM hiện nay? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn ở phần bình luận bên dưới!